Montbeliarde in Nederland

Voor zowel roodbont als zwartbont!

 

Klik op stierenkaart voor meer info over de beschikbare stieren

Het Montbeliarde ras, een introductie

Oorsprong

De Montbeliarde komt oorspronkelijk uit de JURA, een bergachtige regio in het oosten van Frankrijk dichtbij de Zwitserse grens. Het ras is voortgekomen uit het samenvoegen van meerdere locale rassen met als grootste invloed het roodwitte ras, wat nauwe verwantschap heeft met Simmenthal. Waarbij in Zwitserland de Simmenthaler en in Duitsland + Oostenrijk de Fleckvieh meer een dubbeldoelras is gebleven, is in Frankrijk de Montbeliarde vooral in de melkrichting gefokt. Maar daarbij is een goede bespiering altijd een duidelijk fokdoel gebleven. Doordat het ras stamt uit een hard en sober milieu zoals dat in een bergachtig gebied geldt, is de Montbeliarde een ras wat zich gemakkelijk handhaaft onder eenvoudige condities.

Omvang en productie

In totaal bestaat het ras uit meer dan 2 miljoen dieren, waarvan 685.000 koeien bestemd voor de melkveehouderij. Ten opzichte van 25 jaar geleden is dit aantal verdubbeld! Er is geen ander Frans ras dat een dergelijk grote groei heeft meegemaakt. In totaal zitten er 358.000 koeien in de melkcontrole en zijn 170.000 koeien registreerd in het stamboek. In 2000 waren de 358.000 koeien goed voor een (volwassen) melkproductie van 7303 kgM met 3,90%vet en 3,40% eiwit, in 316 dagen. Bedenk wel dat deze productie wordt gerealiseerd op basis van een eenvoudig rantsoen, met veel ruwvoer (hooi, kuilgras en/of mais) en met bijvoeding van simpele krachtvoeders en/of geplet graan.

Kaasmakers!

De melk van de Montbeliarde werd van oudsher voornamelijk gebruikt om te verkazen. De bekende Comtee-kaas bijvoorbeeld mag alleen worden gemaakt van melk van zuivere Montbeliardes. Bijkomstigheid is dat het rantsoen geen ingekuilde producten zoals kuilgras of mais mag bevatten, want de stoffen die hierbij vrijkomen hebben een negatief effect op het bereidingsproces van Comtee kaas. Het komt er op neer dat de koeien alleen maar vers gras en hooi verstrekt mogen krijgen, aangevuld met enkelvoudige krachtvoeders als korrelmais en/of geplet graan. Voldoet de veehouder aan deze strenge eisen, is zijn beloning een meerprijs van Euro 0,10 per kg melk!

Kappa-caseine BB De Montbeliarde-melk heeft een laag vetgehalte en een hoog eiwitgehalte. Het is juist zo geschikt voor de verwerking in zuivel en met name kaas door het hoge Kappa-caseine B gehalte. In de laatste 5 jaar is het gehalte Kappa BB in de Montbeliarde populatie met 14,3% gestegen. Momenteel bezit 50% van de vrouwelijke populatie het Kappa-B allel. Beschikbare stieren met die BB-Kappa caseine vererven zijn: Icoglan, Induvi, Izara-JB, Joblandin, Lautechaux, Lucilius, Jal en Linou. Ook de stieren Negociar en Nerac-JB hebben Kappa BB.

JOBLANDIN

 

Duurzaam

De Montbeliarde is een duurzaam ras. De duurzaamheid van een koe wordt bepaald door het moment waarop ze wordt afgevoerd. Des te langer dit moment wordt uitgesteld, des te meer duurzaam is de koe. Met andere woorden, zolang een koe zonder problemen voldoende melk blijft geven blijft ze lopen. De vier grootste oorzaken van afvoer zijn:

1. Onvoldoende productie

2. Slecht beenwerk

3. Slechte vruchtbaarheid

4. Hoog celgetal

 

Met Montbeliarde brengt u meer duurzaamheid in uw veestapel. Het ras beschikt genetisch over kenmerken die gedwongen afvoer verminderen, dus de duurzaamheid verhogen!

# Productief Met een gemiddelde jaarproductie van ruim 7.300 kgM mag de Montbeliarde productief worden genoemd. Het gemak waarmee de koe produceert en de vlakke lactatiecurve is een sterk raskenmerk. Door het lage vet en hoge eiwit is de Montbeliarde uitermate geschikt voor een optimale benutting van het melkquotum doordat de vetreferentie wordt ontzien. De robuuste bouw van de koe met een spiertje extra maakt het gemakkelijker om hoog eiwit te leveren. Ook binnen de Holstein populatie is het een bekend gegeven dat de wat "rondere" koeien vaak de hogere gehaltes hebben, terwijl de meer "kale" koeien wel veel, maar vooral dunne melk produceren.

# Sterk beenwerk De Montbeliarde is groot en fors, het beenwerk past hierbij: Het is droog en hard en in zijaanzicht vooral recht van stand, kwalitatief sterk en eerder grof dan fijn. Het achteraanzicht is fraai recht, de stap is krachtig en recht vooruit. De klauw is van achteren hoog met een korte klauwdiagonaal. Dit correspondeert met de steilere beenstand. Het gemiddelde beenwerk van de (Nederlandse) Holstein koe is eerder krom dan recht. Daardoor is Montbeliarde ook uitstekend geschikt om krom en hakkig beenwerk te corrigeren.

# Hoge vruchtbaarheid Het kruis van de Montbeliarde is constructief ruim en vooral hellend. Een ruim en hellend kruis vergemakkelijkt het afkalven en daardoor komt ook de nageboorte er gemakkelijk af. Door de sterke, brede bouw en de ruime bespiering is het een koe die altijd goed in conditie is. Een negatieve energie-balans is de Montbeliarde vreemd, ze start rustig in het begin van de lactatie en laat daarna een vlakke lactatiecurve zien. Het is van nature een ras met een goede persistentie. Het ruim gebouwde hellende kruis, de robuuste bouw en de persistentie in de lactatie zijn de grootste redenen voor de bovengemiddeld goede vruchtbaarheid van het ras.

# Laag celgetal Het Montbeliarde uier is van prima kwaliteit en structuur. De ophangband is zeer taai, het uier neemt naarmate de lactaties vorderen wel toe in volume, maar niet in die mate die we kennen van bijvoorbeeld Holstein of MRIJ. Men heeft in Frankrijk onderzoek gedaan naar de mastitisresistentie van Holstein- en Montbeliarde koeien. Uit dit onderzoek is gebleken dat het celgetal van de Montbeliarde gemiddeld 35% lager is dan dat van de Holstein. Bestrijding van mastitis is een grote, maar noodzakelijke kostenpost op ieder melkveebedrijf. Een ras met een van nature gezondere uier is zeer interessant. Dit geldt helemaal voor een melkveehouder met een biologische bedrijfsvoering, gezien het feit dat deze veehouders geen anti-biotica of andere medicijnen mogen gebruiken tegen mastitis. Met name voor deze groep is juist Montbeliarde een ras met erg veel potentie.

 

 

 

Exterieurstandaard

Isetta (100% MB) Kampioene Montbeliarde Show Frankrijk

 

De Montbeliarde is een ras met een behoorlijk formaat. Kwa hoogte- en lengtemaat kan het ras worden vergeleken met het Holstein-ras. Het zal duidelijk zijn dat de Montbeliarde beduidend breder is in bouw dan de Holstein.

Het gemiddelde gewicht van een volwassen Montbeliarde koe ligt tussen 650 en 800 kilo. Een stier weegt tussen de 1.000 en 1.200 kilogram. De hoogte- en breedtematen van een vrouwelijk, volwassen rund zijn:

Schofthoogte	1.45 tot 1.50 meter
Kruislengte	55 tot 58 centimeter
Borstdiepte	75 tot 78 centimeter
Flankdiepte	80 tot 85 centimeter
Kruisbreedte	54 tot 57 centimeter

 

Robuust

Montbeliarde is een ras met een spiertje extra. Dit maakt de koe sterker en daardoor robuust. De voorhand is breed en diep, netals de flanken. Ook de achterhand is breed, met name in heupgewricht. Een extra spiertje is een meerwaarde, de post omzet & aanwas is bij Montbeliarde-gebruikers hoger. Worstkoeien? Dit is een onbekend begrip met een Montbeliarde veestapel.

De stierkalveren zijn bespierder, dus classificeren hoger. De meeste stiertjes belanden in het witvlees, terwijl ze meer geschikt zijn voor de rose of roodvleesproductie. Onderzoek in Frankrijk bij afgemeste stiertjes, geslacht op 18-20 maanden wees het volgende uit:

# Gewicht op leeftijd 10 maand = 420 kg (gemiddeld)

# Groei = 1200 gram/dag (gemiddeld)

# Geslacht gewicht = tussen 380-430 kg

# Klassificatie, EUROP = R- (gemiddeld)

 

 

Montbeliarde in Nederland

Montbeliarde x Holstein

(Nederland)

 

Door de robuuste bouw en de diepe borst oogt de Montbeliarde wat balkerig, dit uit zich in een lage score voor openheid (type). Dit is niet 100% terecht, want als men beter kijkt is te zien dat ook een zwaargebouwde brede koe wel degelijk "open" kan zijn en zo ook de Montbeliarde. Maar dit vergt wat meer studie en interesse in het ras, studie waar de gemiddelde stamboekinspecteur geen tijd voor heeft en waarschijnlijk ook geen tijd aan wil (mag?) spenderen. Dit is jammer, maar helaas. Het valt ook niet mee een koe die niet voldoet aan het ideaalbeeld van een Holstein te waarderen op juist die Holstein-standaard. Daardoor onstaan echter wel vaak de teleurstellingen bij de veehouder. De uitslag van de stamboekinspectie correspondeert vaker niet dan wel met het beeld wat de veehouder heeft van zijn koe. Een minder fraai uier hoeft niet een slecht uier te zijn, maar als de inspecteur een uier waardeert met bijvoorbeeld 78 punten geeft dit wel een (onterecht) negatief waardeoordeel. Andersom geldt hetzelfde, zou de Montbeliarde stamboekinspecteur een Holsteinkoe moeten inschrijven naar de Montbeliarde standaard zou de gemiddelde Holsteinkoe hoog scoren op het onderdeel uier, maar zwaar gestraft worden op bespiering, capaciteit, beenwerk, kruisvorm en kruisligging. De totaalscore zou dan ook ondergemiddeld zijn. Appels en peren zijn beiden fruit, maar slecht onderling te vergelijken.

Tille Moortje: Montbeliarde x Zwartbont Holstein (eig. Mts. Kloek, Kamperveen, NL)

Ingeschreven op 5.10 jr: 84 Frame, 87 Uier, 86 Benen, totaal AB-86 (op zwartbontbasis)

4e lijst: 5.05 jaar 295dagen, 8.943 kg melk 4,46%vet 3,53%eiwit LW 103

5e lijst: 6.04 jaar 337 dagen, 12.334 kg melk 4,25%vet 3,58% eiwit LW 123+

 

 

 

Montbeliarde x MRIJ

Het is niet mogelijk om Montbeliardes op MRIJ-basis in te schrijven, anders zouden exterieurscores zeker gunstiger uitpakken. In bespiering geeft het ras nauwelijks toe op MRIJ en in beenwerk, uier, lengte- en hoogtemaat gaat men bij MRIJ er zeker op vooruit. In productie gaat men er zowieso op vooruit, het basisverschil tussen roodbont en MRIJ is +1044 kgM. Stieren die negatief scoren voor melkproductie worden niet geimporteerd. Eigenlijk is Montbeliarde het beste alternatief voor MRIJ. Echter, de ervaring leert dat veel MRIJ-fokkers hun enthousiasme en liefde voor het ras koesteren en moeilijk overstappen. Gezien het aantal MRIJ-proefstieren wat jaarlijks wordt getest en de spreiding in bloedvoering zal de MRIJ-populatie zeer binnenkort voor een omslagpunt komen te staan. Of toch naar Red Holstein of progressie boeken in productie en formaat en ook de belangrijke raskenmerken als bespiering en eiwit vasthouden? Dan is Montbeliarde de logische keuze.

 

Modern fokprogramma

Er zijn 2 Montbeliarde KI-organisaties in Frankrijk, UMOTEST en JURA-BETAIL. Van beide is K&L de exclusieve vertegenwoordiger. Beide KI's hebben hun eigen programma, waarbij UMOTEST de grootste is. De KI's hebben een selectie bestand van ruim 1.200 stiermoeders (koeien, vaarzen en beloftevolle pinken uit bewezen familie's). Vanzelfsprekend worden de stiervaders en stiermoeders geselecteerd op productie, exterieur en afstamming. In totaal worden er zo'n 170 proefstieren per jaar ingezet; 125-130 door Umotest en 40-45 door Jura Betail. Dit is een behoorlijk aantal, het is bijvoorbeeld groter dan het roodbont programma van Holland Genetics bijvoorbeeld (130 proefstieren) en van de Duitse KI's (163 RHF-proefstieren in 2002).

Strenge selectie

Het aantal stiertjes wat wordt aangekocht door de KI's is groot, want slechts 40% van de opgestarte stiertjes worden ingezet als proefstier. De KI's werken met een "eigen prestatie proef ". Dit betekent dat de stiertjes na aankomst op het quarantaine-station regelmatig worden getest. Vanzelfsprekend ondergaan de stiertjes veterinaire onderzoeken, maar ook de groei, voederconversie, bespiering en gewicht wordt regelmatig gecontroleerd. Alleen de besten worden uitverkoren voor het fokprogramma. Bij Umotest worden slechts 125 van de ruim 300 aangevoerde stiertjes uiteindelijk ingezet. Bij Jura-Betail is dit overeenkomstig: 40 van de 110. De KI's hebben de intentie om van iedere ingezette proefstier minimaal 80 dochters in de fokwaarde te krijgen.

Doordat de opfok zo streng is, mag en kan een veehouder er van uitgaan dat hij het beste wat er voor handen is inzet op zijn veestapel. En dan nog weet iedereen dat slechts 10% van alle ingezette proefstieren uiteindelijk fokstier zal worden. Daarnaast heeft het Franse Ministerie van Landbouw nog minimumeisen waar een stier aan moet voldoen. Als een proefstier ondergemiddelde fokwaarden krijgt voor productie en/of exterieur geeft het Ministerie geen toestemming aan de KI-organisatie om deze stier in te zetten. Ook hierdoor krijgen "slechte" stieren geen kans op invloed in de populatie. Van alle wel beschikbare fokstieren maakt K&L daarna nog weer een eigen selectie om alleen die stieren naar Nederland te halen die daadwerkelijk wat in de Nederlandse veestapel kunnen toevoegen.

Alblas Lena BLV: Montbeliarde x Red-Holstein (comb. Boon-Elbers, Almere)

* Productie: 4,08 305 14.495 3,72 3,17 LW 119

Op moment van fotograferen gaf Lena ruim 60 kg melk/dag!

Lena BLV (AB-86) is een dochter van Montbeliardestier Bois le Vin en is de

volle zuster van CR Delta fokstier Alblas Leo ( +1688 kgM, DU 105, 149 DPS, 107 Exterieur)

en de moeder van fokstier Jusaba Lex (+2201 kgM, DU 102, 274 DPS, 110 Exterieur).

Ook de K&L stier ELBO HORST (vader FAUCON)is een zoon van Lena en nu via K&L beschikbaar!

Montbeliarde x Zwartbont HF

Montbeliarde x Roodbont HF

Dochter (100% MB) uit proefperiode van de stier Lautechaux

 

 

* Wilt u ook een gezondere koe?

* Wilt u ook uw saldo verhogen?

* Heeft u een extensief bedrijf of streeft u niet naar 10.000 kg melk voor een vaars?

* Bent u nieuwsgierig geworden naar wat het ras Montbeliarde op uw roodbonte of zwartbonte veestapel kan betekenen?

->Vul het bestelformulier in (button links " Bestel nu" ) en vraag om meer info over Montbeliarde. De nieuwe Montbeliarde Courant is uit. Met de actuele stierenlijst, veel achtergrondinformatie, informatieve bedrijfsreportage van een enthousiaste Montbeliarde fokker, feiten uit Frankrijk, etc. Wij sturen wij u het nieuwe exemplaar graag toe!

Klik hieronder op STIERENKAART voor foto's en onderbalkcijfers.

 

Melk Het Verschil, met MONTBELIARDE !